Hệ thống RTGS

Hệ thống RTGS là gì?

RTGS (Real-Time Gross Settlement) là hệ thống thanh toán trong đó mỗi lệnh chuyển tiền được xử lý giao dịch đơn lẻ (gross) và tức thời (real-time), không chờ gộp cuối ngày. Khi lệnh được NHNN xác nhận, tiền được ghi có vào tài khoản ngân hàng thụ hưởng ngay trong vòng vài giây, thanh toán có giá trị vĩnh viễn (settlement finality).

Đặc điểm nổi bật

• Không có rủi ro thanh toán: Giao dịch gross, không netting nên không phát sinh rủi ro Herstatt (rủi ro một bên đã trả nhưng chưa nhận được).
• Thanh toán cuối cùng (settlement finality): Theo Luật Các công cụ chuyển nhượng 2005 (Điều 33) và Thông tư 21/2020/TT-NHNN, lệnh RTGS là không thể thu hồi khi đã ghi có.
• Vận hành liên tục: 8h00–17h00 các ngày làm việc, kéo dài đến 18h00 với giao dịch nội tệ.

Hệ thống RTGS Việt Nam

Hệ thống RTGS do Trung tâm Thanh toán (NHNN) vận hành, chính thức khởi động ngày 01/01/2019 song song với hệ thống DNS. Các giao dịch bắt buộc qua RTGS gồm: chuyển tiền giá trị ≥ 5 tỷ đồng, thanh toán liên quan ngân sách nhà nước, mua bán ngoại tệ giao ngay liên ngân hàng, và các khoản hoàn trả cho NHNN. Năm 2023, giá trị thanh toán RTGS trung bình đạt khoảng 300–400 nghìn tỷ đồng/ngày, chiếm trên 85% tổng giá trị thanh toán liên ngân hàng.

So sánh RTGS và DNS

Nếu DNS phù hợp giao dịch nhỏ, giao dịch bán lẻ, tiết kiệm thanh khoản; thì RTGS là kênh bắt buộc cho giao dịch giá trị lớn, thanh toán xuyên biên giới và giao dịch thị trường mở (OMO) của NHNN. Hai hệ thống này tạo thành hạ tầng thanh toán hai tầng (tiered payment system) theo chuẩn Khuyến nghị CPSS-IOSCO 2001.