Cuộc đua lãi suất huy động

Cuộc đua lãi suất huy động là gì?

Cuộc đua lãi suất huy động (deposit rate war) là hiện tượng cạnh tranh quyết liệt giữa các NHTM thông qua việc liên tục tăng lãi suất tiền gửi nhằm giành giật thị phần huy động vốn. Hiện tượng này bùng phát khi cung tiền gửi dân cư không đáp ứng kịp nhu cầu tín dụng tăng cao, hoặc khi niềm tin vào hệ thống ngân hàng có biến động lớn.

Nguyên nhân chính

• Tăng trưởng tín dụng cao (đạt 13,5-15,4% năm 2022-2023) trong khi tiền gửi dân cư chỉ tăng 6-8%.
• Dòng tiền chuyển dịch sang kênh vàng, bất động sản, chứng khoán khi lãi suất thực âm.
• Chênh lệch thanh khoản lớn giữa nhóm ngân hàng lớn và nhóm ngân hàng yếu.
• Áp lực trần lãi suất cứng và nhu cầu huy động để đạt chỉ tiêu kinh doanh cuối năm.

Tác động đến ngành ngân hàng

• NIM toàn ngành giảm từ 3,23% (2021) xuống 2,86% (2023) theo số liệu NHNN.
• Chi phí vốn (COF) tăng 1,2-1,8 điểm %, gây áp lực lên lãi suất cho vay.
• Tăng rủi ro đảo nợ khi khách hàng rút tiền gửi kỳ hạn dài để chuyển sang kỳ hạn ngắn có lãi suất cao hơn.

Ví dụ điển hình

Cuối năm 2022, trong khi nhóm Big 4 neo lãi suất tại trần 9,5%/năm, các ngân hàng cổ phần nhỏ như LPBank, PGBank, CBBank công bố biểu 10,5-11,5%/năm kỳ hạn 12-24 tháng, kèm chương trình "gửi tiết kiệm trúng ô tô" để kéo tiền nhàn rỗi về. Lượng huy động của nhóm này tăng trung bình 35-40% trong quý IV/2022.