Bài viết liên quan
Kinh tế
Cung tiền M0 (Tiền cơ sở)
Monetary Base (M0)
Cung tiền M0 (còn gọi là tiền cơ sở, base money hoặc high-powered money) là tổng tiền mặt lưu hành ngoài hệ thống ngân hàng cộng với dự trữ bắt buộc và dự trữ vượt mức của các ngân hàng thương mại (NHTM) tại Ngân hàng Nhà nước. M0 là cơ sở để NHNN kiểm soát tổng cung tiền qua cơ chế số nhân tiền tệ.
Cung tiền M0 là gì?
M0 (Monetary Base) là tiền cơ sở hay tiền dự trữ - tổng phương tiện thanh toán có khả năng cấp thành ngay lập tức cho nền kinh tế. M0 được NHNN sử dụng làm căn cứ để kiểm soát lượng tiền cung ứng thông qua số nhân tiền tệ (money multiplier).
Công thức tính M0
M0 = C + R
- C (Currency): Tiền mặt lưu hành ngoài hệ thống ngân hàng (do dân chúng và doanh nghiệp nắm giữ).
- R (Reserves): Dự trữ bắt buộc + dự trữ vượt mức của NHTM tại NHNN.
Ví dụ số liệu Việt Nam
Tính đến cuối 2023, tổng phương tiện thanh toán của Việt Nam đạt khoảng 15,6 triệu tỷ VND, trong đó M0 ước tính khoảng 1,5-1,7 triệu tỷ VND (chiếm ~10-11% M2). NHNN áp dụng tỷ lệ dự trữ bắt buộc hiện hành là 3-4% đối với tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 12 tháng.
Vai trò của M0
M0 là biến số mà NHNN kiểm soát trực tiếp nhất qua các công cụ: nghiệp vụ thị trường mở (OMO), lãi suất tái cấp vốn, tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Mọi thay đổi của M0 sẽ được nhân lên qua số nhân tiền tệ để tác động đến M1, M2 và toàn bộ nền kinh tế.