Bài viết liên quan
Thống kê & Mô hình
CPI lõi
Core CPI
Là chỉ số giá tiêu dùng lõi - loại bỏ các thành phần có biến động mạnh, thường là giá lương thực, năng lượng và giá do Nhà nước quản lý - nhằm phản ánh xu hướng lạm phát cơ bản (underlying inflation). Tại Việt Nam, CPI lõi được Tổng cục Thống kê (GSO) công bố hằng tháng, song song với CPI tổng.
CPI lõi là gì?
CPI lõi (Core CPI) là chỉ tiêu đo lường áp lực giá dài hạn của nền kinh tế, loại trừ các nhóm hàng có biến động bất thường do yếu tố mùa vụ, thời tiết, chính trị hoặc quản lý hành chính. Khác với CPI tổng (headline CPI), CPI lõi phản ánh cầu nội tại tốt hơn và là đầu vào quan trọng trong phân tích cũng như điều hành chính sách tiền tệ.
Cách tính tại Việt Nam
GSO áp dụng phương pháp loại trừ trực tiếp (exclusion), tách khỏi rổ CPI các nhóm:
- Lương thực, thực phẩm (chiếm ~36% rổ CPI) - chịu ảnh hưởng mùa vụ, giá nông sản thế giới.
- Năng lượng (xăng dầu, điện, gas) - theo biến động giá dầu thế giới.
- Giá do Nhà nước quản lý (y tế, giáo dục, viễn thông...).
Giá trị sử dụng
Vì CPI lõi ít biến động và phản ứng chậm với cú sốc tạm thời, NHTW dùng để xác định tín hiệu lạm phát cơ bản có vững hay không. Ví dụ: năm 2022 CPI tổng Việt Nam lên 3,15% nhưng CPI lõi nhiều tháng ở mức 0,7-1,2%, cho thấy áp lực giá thực chất thấp, khác với số liệu bề mặt.
So sánh quốc tế
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dùng chỉ tiêu PCE lõi (core PCE); Eurozone (ECB) loại năng lượng và thực phẩm chưa chế biến; Nhật Bản (BOJ) loại thực phẩm tươi sống. Mỗi nước có phương pháp khác nhau nên không nên so sánh tuyệt đối giữa các quốc gia.