Bài viết liên quan
Kinh tế
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI)
Consumer Price Index (CPI)
CPI là chỉ tiêu phản ánh sự thay đổi tương đối của giá bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng qua thời gian, do Tổng cục Thống kê tính toán và công bố hàng tháng. CPI là thước đo lạm phát phổ biến nhất, là cơ sở quan trọng để NHNN điều hành lãi suất và Chính phủ điều chỉnh chính sách tiền lương, phúc lợi.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là gì?
CPI đo lường mức giá chung của một rổ hàng hóa và dịch vụ đại diện mà hộ gia đình thường mua. Tại Việt Nam, rổ hàng hóa CPI gồm khoảng 600 mặt hàng đại diện cho 11 nhóm hàng (lương thực, thực phẩm, nhà ở, điện nước, giao thông, y tế, giáo dục, văn hóa…), với kỳ gốc năm 2019 = 100. Chỉ số này không bao gồm giá nhà ở (chỉ tính tiền thuê nhà).
Cách tính CPI
- Công thức Laspeyres: CPI = Σ(Pt × Q0) / Σ(P0 × Q0) × 100, trong đó P là giá, Q là sản lượng tiêu dùng kỳ gốc.
- Tỷ trọng chi tiêu được cập nhật 5 năm/lần qua Khảo sát mức sống dân cư (VHLSS).
- CPI được công bố vào ngày 28-29 hàng tháng trên website Tổng cục Thống kê.
Các chỉ số liên quan
- CPI lõi (Core CPI): loại bỏ giá lương thực, năng lượng, giá hành chính; năm 2023 tăng 4,17%, là tham chiếu quan trọng cho NHNN.
- Chỉ số giá sản xuất (PPI): đo giá đầu vào sản xuất, thường dẫn dắt CPI.
- GDP deflator: phản ánh lạm phát toàn nền kinh tế, bao gồm cả hàng hóa đầu tư và xuất khẩu.
CPI Việt Nam gần đây
Năm 2023, CPI bình quân tăng 3,25%, nằm trong mục tiêu Quốc hội giao (4,5%). Năm 2024 CPI 6 tháng đầu năm tăng 4,25%, được NHNN đánh giá trong tầm kiểm soát. Theo Luật Ngân hàng Nhà nước 2022, kiểm soát lạm phát được xác định là một trong các mục tiêu trọng yếu của chính sách tiền tệ, là căn cứ pháp lý để NHNN tăng/giảm lãi suất điều hành.