Bảo đảm bằng quyền đòi nợ

Bảo đảm bằng quyền đòi nợ là gì?

Theo Điều 306 Bộ luật Dân sự 2015, bảo đảm bằng quyền đòi nợ là việc bên bảo đảm dùng quyền được nhận một khoản tiền hoặc quyền yêu cầu thanh toán các khoản phải thu đối với bên thứ ba để bảo đảm cho việc thực hiện nghĩa vụ đối với bên nhận bảo đảm. Đây là hình thức được các ngân hàng Việt Nam sử dụng rất phổ biến trong cho vay doanh nghiệp, đặc biệt đối với các khoản phải thu từ hợp đồng kinh tế, hợp đồng xây dựng hoặc hợp đồng cung ứng hàng hóa.

Hình thức pháp lý

• Thế chấp quyền đòi nợ: phổ biến nhất, phải đăng ký biện pháp bảo đảm tại cơ quan có thẩm quyền theo Điều 307 BLDS.
• Cầm cố giấy tờ trị giá được bằng tiền: như sổ tiết kiệm, tín phiếu, hối phiếu đến hạn.
• Bảo lãnh phụ: bên thứ ba cam kết thanh toán thay khi đến hạn.

Điều kiện áp dụng tại ngân hàng

• Quyền đòi nợ phải xác định rõ giá trị, có hợp đồng pháp lý làm căn cứ.
• Bên nhận bảo đảm phải thông báo bằng văn bản cho bên thứ ba (người có nghĩa vụ thanh toán) trong thời hạn 10 ngày.
• Thời hạn nghĩa vụ bảo đảm không được vượt quá thời hạn hiệu lực của quyền đòi nợ.
• Tỷ lệ cho vay/giá trị quyền đòi nợ thường tối đa 60–80% tùy rủi ro khách hàng.

Ví dụ minh họa

Công ty CP X (nhà thầu phụ) có khoản phải thu 8 tỷ đồng từ Tập đoàn Y theo hợp đồng thi công dự án còn thời hạn thanh toán 6 tháng. Công ty X mang quyền đòi nỉ này đến Ngân hàng M để thế chấp và được cho vay 6 tỷ đồng (tỷ lệ 75%). Khi Công ty X không trả được nợ đến hạn, Ngân hàng M có quyền yêu cầu Tập đoàn Y thanh toán trực tiếp để xử lý khoản nợ, đồng thời ký quỹ 5% giá trị hợp đồng theo quy định nội bộ nhằm dự phòng tranh chấp.