Banking as a Service (BaaS)

Banking as a Service (BaaS) là gì?

Banking as a Service (BaaS) - Dịch vụ ngân hàng như một dịch vụ - là mô hình trong đó các ngân hàng truyền thống cung cấp hạ tầng cốt lõi và sản phẩm tài chính (thanh toán, tiền gửi, cho vay, phát hành thẻ, e-KYC) cho các bên thứ ba thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API) theo cơ chế được cấp phép. Fintech hoặc doanh nghiệp phi tài chính có thể tích hợp dịch vụ ngân hàng vào sản phẩm của mình mà không cần tự xin giấy phép ngân hàng. Tại Việt Nam, mô hình này đang được khuyến khích theo Đề án 2345/QĐ-NHNN (2023) về chuyển đổi số ngân hàng và Quyết định 810/QĐ-NHNN (2024) về triển khai Open Banking.

Đặc điểm

• Ba vai trò chính: Bank (ngân hàng cung cấp hạ tầng có giấy phép), BaaS Provider (nền tảng tích hợp công nghệ - ví dụ: Pomelo, Treezor), và Brand/Fintech (đơn vị tiếp cận khách hàng cuối).
• API-first: Toàn bộ sản phẩm (mở tài khoản, phát hành thẻ ảo, chuyển tiền, cho vay) được cung cấp qua RESTful API, SDK hoặc sandbox.
• Phân chia doanh thu: Ngân hàng thu phí hạ tầng + lãi thuần, đối tác thu phí dịch vụ giá trị gia tăng và phí giao dịch từ khách hàng cuối.
• Tuân thủ quy định: Theo Nghị định 13/2019/NĐ-CP về doanh nghiệp fintech, fintech chỉ được cung cấp dịch vụ trung gian thanh toán hoặc hỗ trợ - không được nhận tiền gửi.
• Quản lý rủi ro: Ngân hàng chịu trách nhiệm chính về tuân thủ AML/CFT, xếp hạng tín nhiệm theo Thông tư 17/2024/TT-NHNN.

Ví dụ

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) hợp tác với nền tảng Cake by VPBank (2020) - một ngân hàng số thuần túy hoạt động trên hạ tầng BaaS của chính VPBank, cho phép khách hàng mở tài khoản, phát hành thẻ, tiết kiệm online mà không cần đến quầy. Tương tự, nhiều fintech như MoMo, ZaloPay tích hợp API thanh toán của các ngân hàng như Techcombank, MB để cung cấp dịch vụ nạp/rút tiền cho hàng chục triệu người dùng. Theo NHNN, đến cuối 2024 có hơn 80 hợp đồng BaaS được ký kết giữa ngân hàng Việt Nam và đối tác fintech.