Bảng tử vong (Mortality Table)

Bảng tử vong là gì?

Bảng tử vong (Mortality Table) là công cụ thống kê cốt lõi trong actuary nhân thọ, thể hiện xác suất tử vong (q_x) và xác suất sống (p_x = 1 - q_x) theo từng độ tuổi. Tại Việt Nam, Bộ Tài chính ban hành bảng tử vong chính thức theo Quyết định 06/2007/QĐ-BTC và cập nhật tại Quyết định 2331/QĐ-BTC (bảng CSO 2018).

Phân loại bảng tử vong

• Bảng tổng quát (Aggregate Table): Áp dụng cho toàn dân không phân biệt giới tính, nghề nghiệp. Tại Việt Nam q₄₀ ≈ 0,00215 (nam) và 0,00120 (nữ).
• Bảng theo giới tính (Sex-distinct Table): Tách riêng nam và nữ vì tỷ lệ tử vong nam cao hơn nữ 60-80% ở các độ tuổi lao động. Ví dụ: q₅₀ nam = 0,00485, nữ = 0,00270.
• Bảng theo nghề nghiệp (Occupational Table): Phân nhóm rủi ro: nhóm I (văn phòng), nhóm II (công nhân), nhóm III (nghề nguy hiểm - công nhân hầm mỏ, thợ lặn).
• Bảng Select (Bảng chọn lọc): Phản ánh tỷ lệ tử vong thấp hơn trong 2-5 năm đầu sau khi khám sức khỏe.

Ứng dụng trong sản phẩm bảo hiểm

Ví dụ sản phẩm An Tâm Hưu Trí của Prudential VN: khách hàng nam 35 tuổi, tham gia hợp đồng 20 năm, số tiền bảo hiểm 1 tỷ VNĐ. Phí bảo hiểm thuần được tính dựa trên Σ q_x+t × 1 tỷ × v^t+1, trong đó v = 1/(1+i), i = 70% × lãi suất công bố. Kết quả: phí thuần ≈ 4,8 triệu VNĐ/năm.

Mô hình tử vong hiện đại

Ngoài bảng truyền thống, doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam đang áp dụng các mô hình Gompertz-Makeham: μ_x = A + B × c^x, trong đó A là thành phần tử vong do tai nạn (không phụ thuộc tuổi), B×c^x là thành phần do lão hóa. Mô hình này giúp dự báo xu hướng tử vong tốt hơn khi dân số già hóa (Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa từ 2011).

Yêu cầu pháp lý

Theo Thông tư 156/2018/TT-BTC, doanh nghiệp bảo hiểm bắt buộc sử dụng bảng tử vong do Bộ Tài chính ban hành hoặc bảng nội bộ được chấp thuận. Chuyên gia tính toán phải review định kỳ 3 năm và điều chỉnh nếu sai lệch thực tế trên 15%.