Bài viết liên quan
Quản trị rủi ro
Backtesting mô hình VaR
VaR Backtesting
Backtesting là phương pháp so sánh giá trị VaR dự báo với tổn thất thực tế (P&L thực) trong quá khứ để kiểm tra độ chính xác của mô hình rủi ro, thường sử dụng kiểm định Kupiec với số lần vi phạm (exception) trong 250 ngày giao dịch. Theo Thông tư 13/2018/TT-NHNN và khuyến nghị của Ủy ban Basel, khi số lần vi phạm vượt ngưỡng cho phép (vùng vàng hoặc đỏ), ngân hàng phải điều chỉnh hệ số nhân (multiplier) hoặc xem xét thay đổi mô hình.
Backtesting mô hình VaR là gì?
Backtesting mô hình VaR (VaR Backtesting) là phương pháp kiểm định hồi cố nhằm đánh giá độ chính xác và độ tin cậy của mô hình ước lượng Value at Risk bằng cách so sánh giá trị VaR dự báo với tổn thất thực tế (P&L realized) trong một mẫu dữ liệu lịch sử. Một "vi phạm" (exception) được ghi nhận khi mức lỗ thực tế vượt qua giá trị VaR dự báo của ngày giao dịch đó.
Đặc điểm chính
- Sử dụng mẫu kiểm định 250 ngày giao dịch (tương đương 1 năm) theo khuyến nghị của Ủy ban Basel.
- Áp dụng kiểm định Kupiec (Proportion of Failures - POF) để đánh giá xem tần suất vi phạm có khớp với xác suất kỳ vọng (ví dụ 1% hoặc 5%) hay không, với mức ý nghĩa thống kê 5%.
- Hệ thống đèn giao thông Basel: vùng xanh (0-4 vi phạm), vùng vàng (5-9 vi phạm), vùng đỏ (≥10 vi phạm).
- Theo Thông tư 13/2018/TT-NHNN và Basel II, khi rơi vào vùng vàng hoặc đỏ, ngân hàng phải tăng hệ số nhân (multiplier) từ 3 lên 4 hoặc xem xét thay thế mô hình VaR hiện tại.
- Kết quả backtesting là cơ sở tính vốn yêu cầu cho rủi ro thị trường và phải được báo cáo định kỳ cho Ngân hàng Nhà nước.
Ví dụ minh họa
Ngân hàng ACB áp dụng mô hình VaR 1 ngày, độ tin cậy 99% cho sổ kinh doanh ngoại tệ, ước lượng VaR trung bình 2 tỷ đồng/ngày. Trong 250 ngày giao dịch của năm 2023, có 6 ngày tổn thất thực tế vượt VaR (exceptions = 6). Kết quả này rơi vào vùng vàng theo thang Basel. Ngân hàng phải nâng hệ số nhân từ 3 lên 4, qua đó tăng vốn yêu cầu cho rủi ro thị trường và nộp báo cáo giải trình cho NHNN theo Thông tư 13/2018/TT-NHNN.