Lộ trình ôn thi Hải quan cho người mới: học gì theo từng giai đoạn

1. Nắm nhanh quy trình & cấu trúc đề thi Hải quan trước khi lập lộ trình

1.1 Vòng 1: Thi trắc nghiệm bằng hình thức thi trên máy tính, gồm 02 phần nội dung và thời gian như sau

Vòng 1 là cửa ải đầu tiên, quyết định cơ hội tiến sâu của ứng viên. Bạn cần đạt tối thiểu 50% điểm mỗi phần để được xét vào vòng 2. Thời gian thi kéo dài 90 phút, tập trung vào kiến thức cơ bản và tiếng Anh.

a) Phần 1: Kiến thức chung - 60 câu hỏi thuộc 4 lĩnh vực

Phần này kiểm tra nền tảng kiến thức hành chính, pháp luật và tổ chức nhà nước - những nội dung quen thuộc nhưng dễ "sai một ly đi một dặm" nếu không ôn kỹ. Nội dung chính bao gồm:

• Kiến thức cơ bản về hệ thống chính trị, bộ máy tổ chức của Đảng, Nhà nước, và các tổ chức chính trị - xã hội.
• Kiến thức về công chức, công vụ.
• Kiến thức liên quan đến cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của các đơn vị thuộc cục Hải quan.
• Quản lý hành chính nhà nước

Thời gian thi: 60 phút. Mẹo ôn tập: Tập trung vào các văn bản pháp luật mới nhất, luyện đọc nhanh câu hỏi trắc nghiệm để tránh mất thời gian.

b) Phần 2: Ngoại ngữ - 30 câu hỏi trong 30 phút

• Bộ từ vựng và ngữ pháp theo bậc 2-3-4 (tùy thuộc vào yêu cầu của vị trí tuyển dụng cụ thể).
• Các dạng bài tập điền từ, viết lại câu và đặc biệt là đọc hiểu văn bản có liên quan đến chuyên ngành hải quan.
• Thời gian thi: 30 phút. 

c) Kết quả xét tuyển: 

Kết quả vòng 1 được xác định theo số câu đúng trên tổng phần thi. Nếu đạt ≥50% cả hai phần, bạn tự động bước sang vòng 2; nếu chỉ đạt một phần, sẽ bị loại và không được xét tuyển vào vòng sau.

1.2 Vòng 2: Thi nghiệp vụ chuyên ngành

Sau khi vượt qua vòng 1, bạn sẽ đối mặt với vòng 2 - phần thi quyết định điểm số cuối cùng và xếp hạng trúng tuyển. 

a) Nội dung và hình thức:

• Hình thức thi: Trắc nghiệm trên máy tính
• Số câu hỏi: 60 câu
• Thời gian làm bài: 90 phút
• Thang điểm: 100 điểm

b) Nội dung kiểm tra:

• Chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật liên quan đến ngành, lĩnh vực tuyển dụng.
• Kiến thức nghiệp vụ chuyên ngành, năng lực và kỹ năng thực hiện nhiệm vụ.
• Yêu cầu cụ thể theo từng vị trí việc làm mà ứng viên đăng ký.

Chỉ cần nhìn qua cũng thấy, nội dung thi Hải quan trải rất rộng và bao phủ nhiều mảng kiến thức khác nhau. Nếu ôn theo kiểu “nhặt đâu học đó” hoặc dồn ép trong thời gian ngắn, bạn rất dễ bị quá tải, học trước quên sau và không kịp luyện đề. Vì vậy, một lộ trình ôn thi Hải quan hợp lý nên được chia theo từng giai đoạn nhỏ để học nhẹ hơn, chắc hơn và dễ kiểm soát tiến độ.

2. Nguyên tắc chung khi xây lộ trình ôn thi Hải quan

Trước khi đi vào chi tiết từng giai đoạn, có 3 nguyên tắc bạn nên nắm: 

• Xây dựng lộ trình rõ ràng bám sát cấu trúc đề: Nhiều bạn mở ôn là lao vào đọc luật ngay, nhưng cách này rất dễ rơi vào tình trạng đọc nhiều mà không biết để làm gì. Hãy xem trước cấu trúc đề thi, nội dung các môn, dạng câu hỏi… rồi mới lên đề cương ôn thi Hải quan theo đúng trọng tâm.
• Mỗi giai đoạn ôn phải gắn với bộ tài liệu cụ thể
  • Giai đoạn nền: ưu tiên tài liệu nền tảng (luật, nghị định, giáo trình) theo đúng danh mục tài liệu ôn thi Hải quan.
  • Giai đoạn luyện đề: chuyển sang đề cương dạng câu hỏi, bộ đề, bài tập tình huống để rèn tốc độ và kỹ năng làm bài.
• Không để đến giai đoạn nước rút mới ôn: Thời gian cuối nên được xem là thời điểm tổng ôn và bứt tốc, chứ không phải lúc bắt đầu học từ con số 0. Nếu nền chưa chắc, càng nước rút bạn càng dễ hoang mang và không kịp hệ thống kiến thức.

3. Gợi ý lộ trình ôn thi Hải quan cho người mới 

3.1 Giai đoạn 1 - Làm quen cấu trúc & chuẩn bị hồ sơ chuyên nghiệp

a) Mục tiêu

• Nắm rõ cấu trúc đề thi Hải quan, các vòng thi, nội dung trọng tâm từng phần.
• Hiểu quy trình thi Hải quan, điều kiện thi hải quan và yêu cầu về hồ sơ ứng tuyển công chức Hải quan.
• Chuẩn bị bộ hồ sơ thi Hải quan chỉn chu, đúng quy định trước khi bước vào ôn sâu.

b) Nội dung & cách làm

• Đọc kỹ các bài về quy trình tuyển dụng Hải quan, quy trình thi, cấu trúc đề thi Hải quan, điều kiện thi Hải quan để nắm tổng thể kỳ thi (chỉ tiêu, vị trí, vòng thi, thang điểm…).
• Dựa trên thông báo tuyển dụng gần nhất, rà soát các yêu cầu về hồ sơ thi Hải quan: đơn đăng ký, sơ yếu lý lịch, bằng cấp, chứng chỉ ngoại ngữ, tin học…
• Chuẩn bị sớm bản nháp hồ sơ ứng tuyển công chức Hải quan , kiểm tra kỹ thông tin cá nhân, mốc thời gian học tập làm việc để khi có thông báo tuyển dụng chính thức chỉ cần chỉnh sửa nhỏ và nộp đúng hạn.

3.2 Giai đoạn 2 -  Ôn thi kiến thức chung 

a) Mục tiêu 

• Nắm vững vai trò, chức năng của Bộ Tài chính, cục Hải quan, cơ cấu tổ chức và yêu cầu vị trí ứng tuyển; định hình tư duy nghề nghiệp, hiểu rõ yêu cầu và rủi ro ngành.
• Tinh gọn khối lượng văn bản luật, nghị định, nghị quyết phải học.
• Nắm được “xương sống” phần kiến thức chung ở Vòng 1.

b) Nên học những gì trong giai đoạn này?

Bạn hãy ưu tiên các văn bản nền tảng trước, sau đó mới chuyển sang nhóm chuyên ngành:

• Hiến pháp 2013
• Luật Cán bộ, công chức 
• Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương
• Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, thủ tục hành chính
• Các nghị định về cơ cấu tổ chức bộ máy, công tác cán bộ, văn thư, cải cách hành chính

c) Cách học gợi ý:

• Chia tài liệu theo cụm chủ đề, mỗi buổi 1-2 cụm nhỏ.
• Dùng đề cương ôn thi Hải quan để tick từng mục đã học; sau mỗi cụm làm 10-20 câu trắc nghiệm để nhớ sâu kiến thức
• Mục tiêu cuối giai đoạn: đọc lược xong toàn bộ tài liệu ôn thi Hải quan phần kiến thức chung và làm được 1-2 đề mẫu.

3.3 Giai đoạn 3 - Ôn thi tiếng Anh

a) Mục tiêu:

• Hệ thống hóa ngữ pháp, mẹo làm bài nhanh và hiệu quả
• Rèn kỹ năng xử lý đề trong thời gian giới hạn.

b) Nội dung nên học:

• Ngữ pháp cốt lõi: thì, câu điều kiện, bị động, mệnh đề quan hệ, câu gián tiếp, liên từ…
• Từ vựng chủ đề hành chính, kinh tế, xuất nhập khẩu, một số thuật ngữ liên quan đến Hải quan.
• Dạng bài chính theo đề mẫu: điền từ trong đoạn, viết lại câu, đọc hiểu ngắn.

c) Cách học gợi ý:

• Mỗi tuần xen kẽ 2-3 buổi tiếng Anh với buổi kiến thức chung.
• Dùng bộ câu hỏi trắc nghiệm tiếng Anh theo đề cương ôn thi Hải quan các năm gần đây, luyện dưới áp lực thời gian 30 phút/đề.
• Ghi lại từ vựng mới và lỗi ngữ pháp hay sai vào 1 sổ riêng để ôn trong giai đoạn nước rút.

3.4 Giai đoạn 4 - Ôn thi nghiệp vụ chuyên ngành Hải quan

a) Mục tiêu:

• Hiểu bản chất các quy định nghiệp vụ Hải quan 
• Biết cách vận dụng vào tình huống thực tế và câu hỏi Vòng 2
• Hình thành khung tư duy nghiệp vụ của một công chức Hải quan, chuẩn bị cho cả kỳ thi và công việc sau khi trúng tuyển.

b) Nội dung nên học:

• Luật Hải quan và nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành về thủ tục hải quan, kiểm tra - giám sát - kiểm soát hải quan, tổ chức thu thuế, phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.
• Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, quy định về quản lý thuế, miễn - giảm - hoàn thuế
• Luật quản lý ngoại thương, các biện pháp hành chính, kỹ thuật, kiểm dịch và phòng vệ thương mại.
• Các tài liệu về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của các đơn vị trong hệ thống Hải quan, thường được hỏi dưới dạng câu trắc nghiệm tình huống.

c) Cách học gợi ý:

• Học theo từng case: đọc quy định → xem ví dụ tình huống → thử tự trả lời → check đáp án và note lỗi sai. 
• Học theo chủ đề nghiệp vụ, không theo từng điều luật rời rạc. Với mỗi chủ đề, làm 3 bước:
  • Đọc toàn cảnh (mục đích, phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc chung)
  • Gạch ra 3-5 ý “xương sống” (ai có thẩm quyền, quy trình gồm mấy bước, hồ sơ gồm gì…)
  • Tự viết lại bằng lời của mình trong 1-2 đoạn ngắn, coi như “note giải thích cho người khác hiểu”.
• Vẽ sơ đồ quy trình cho các nội dung có bước (VD: quy trình thủ tục hải quan, quy trình miễn/giảm/hoàn thuế…) để dễ nhớ và dễ ôn.

3.5 Giai đoạn 5 - Tổng ôn & luyện đề (nước rút)

a) Mục tiêu:

• Biết mình đang yếu phần nào: kiến thức chung, tiếng Anh hay nghiệp vụ;
• Bắt đầu đạt ~50% số câu đúng vòng 1, coi như “chạm ngưỡng qua vòng” để sau đó nâng dần;
• Gắn lại lý thuyết với dạng câu hỏi thật trong đề thi.

b) Nội dung nên luyện: 

• Đề cương ôn thi Hải quan từ các năm trước: giúp hình dung phạm vi ra đề, các mảng kiến thức thường được nhấn mạnh và mức độ chi tiết cần ôn.
• Đề thi Hải quan 2023, 2024 (nếu có): dùng để luyện thời gian làm bài, nhận diện dạng câu hỏi, cách “gài bẫy” và xu hướng ra đề những năm gần đây.
• Bộ đề thi thử cập nhật mới nhất: được biên soạn bám sát cấu trúc kỳ thi hiện tại, phù hợp để luyện tập nhiều lần, sau đó đối chiếu lại với tài liệu lý thuyết để “vá lỗ hổng” kiến thức.

c) Cách học:

• Thời gian đầu nên ôn theo từng vòng trước: 3-4 buổi/tuần làm đề Vòng 1 (Kiến thức chung + Tiếng Anh), 2-3 buổi/tuần luyện Vòng 2.
• Khi điểm đã tương đối ổn định, bắt đầu làm full đề trong điều kiện như thi thật: có giới hạn thời gian, làm liền mạch cả Vòng 1 và Vòng 2.
• Khoanh tất cả câu sai, truy ngược lại tài liệu ôn thi Hải quan (luật, nghị định, đề cương) để sửa, cập nhật vào sổ lỗi sai để biết những chủ đề còn yếu.

4. Có nên học lớp ôn thi hay tự ôn là đủ?

Lộ trình trên hoàn toàn có thể áp dụng khi tự ôn thi Hải quan, miễn là bạn:

• Kỷ luật với bản thân (giữ tối thiểu 2-3 tiếng/ngày cho ôn tập trong thời gian dài)
• Có bộ tài liệu ôn thi Hải quan chuẩn, cập nhật, đầy đủ
• Biết cách tự kiểm tra lỗi sai và có hướng điều chỉnh đúng.

Tuy nhiên, với những bạn đang đi làm, đi học hoặc lịch thi đã tương đối gần, việc tự mình xây lộ trình, lọc tài liệu, chọn đề đôi khi hơi quá sức. Khi đó, tham gia một lớp ôn thi công chức Hải quan là lựa chọn đáng cân nhắc, miễn là khóa học có lộ trình rõ ràng và tài liệu được cập nhật theo từng đợt tuyển dụng.

Nếu bạn đang tìm một lộ trình học trọn vẹn từ nền tảng đến luyện đề, kèm sẵn tài liệu ôn từ A-Z (kiến thức chung, tiếng Anh, nghiệp vụ), có thể tham khảo thêm các khóa luyện thi tại UB Academy như một phương án để tiết kiệm thời gian tự mày mò và tập trung hơn vào việc học và luyện đề. Tại UB Academy, lộ trình thường đi theo các chặng rõ ràng:

• Làm quen cấu trúc & chuẩn bị hồ sơ chuyên nghiệp: Tìm hiểu toàn diện về cấu trúc đề thi, các vòng thi, nội dung trọng tâm, đồng thời được hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ ứng tuyển chỉn chu, đầy đủ đúng quy định cục Hải quan. 
• Kiến thức nền tảng - Hiểu biết chung: Nắm vững vai trò, chức năng của Bộ Tài chính, cục Hải quan, cơ cấu tổ chức và yêu cầu vị trí ứng tuyển. Khóa học giúp định hình tư duy nghề nghiệp, hiểu rõ yêu cầu và rủi ro ngành. 
• Ôn luyện & chinh phục vòng 1 - Môn Kiến thức chung: Trang bị toàn bộ kiến thức quan trọng: Hiến pháp, bộ máy Nhà nước, Luật Công chức Viên chức, hệ thống pháp luật hành chính => Có buổi tổng ôn chuyên sâu, luyện mẹo làm bài và giải đề thi mới nhất - cam kết nâng cao điểm số. 
• Luyện thi môn Tiếng Anh theo sát đề thi thật: Hệ thống hóa ngữ pháp, mẹo làm bài nhanh và hiệu quả, rèn kỹ năng xử lý đề trong thời gian giới hạn => Có tổng ôn trọng tâm + giải đề các năm gần nhất. 
• Ôn luyện vòng 2 - Nghiệp vụ chuyên ngành Hải quan: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về: Luật Hải quan, Luật Thuế XNK, Luật Quản lý ngoại thương 04 Nghị định quan trọng liên quan đến hoạt động hải qua 

UB Academy sẽ khai giảng lớp Kiến thức chung ngày 30/12 tới. Nếu bạn muốn bắt đầu sớm để chắc nền và có thời gian luyện đề, đăng ký sớm để giữ chỗ nhé.