Kinh nghiệm ôn thi Hải quan: từ nền tảng đến nước rút

1. Hiểu đúng về kỳ thi Hải quan 

Trước khi bắt đầu ôn thi Hải quan, thí sinh cần hiểu đúng bối cảnh tuyển dụng giai đoạn này. Năm 2025-2026 đánh dấu bước ngoặt khi ngành Hải quan tinh gọn bộ máy, chuyển từ Tổng cục Hải quan sang mô hình Cục Hải quan. Vậy sự thay đổi này ảnh hưởng gì đến kỳ thi công chức Hải quan?

• Tính phân loại cao hơn: Đề thi Hải quan có xu hướng đi sâu vào nghiệp vụ thực tế, đánh giá khả năng xử lý tình huống và tư duy công vụ, thay vì chỉ kiểm tra kiến thức lý thuyết thuần túy.
• Bắt buộc cập nhật văn bản mới: Thí sinh cần ôn tập theo hệ thống văn bản mới về cơ cấu tổ chức và chức năng của Cục Hải quan, đồng thời cập nhật các luật, nghị định và thông tư mới nhất liên quan. Việc sử dụng tài liệu cũ hoặc sai thông tin rất dễ dẫn đến lệch kiến thức và mất điểm đáng tiếc trong kỳ thi.

Xác định đúng tâm thế ngay từ đầu sẽ giúp bạn chọn đúng tài liệu, học đúng trọng tâm và tránh sai lầm phổ biến khi ôn thi Hải quan 2026.

2. Phân tích đề thi Hải quan 2023: Gợi ý chiến lược ôn thi hiệu quả

Nhìn lại đề thi Hải quan gần nhất, có thể rút ra một số điểm quan trọng cho chiến lược ôn thi Hải quan:

• Phần Kiến thức chung: Đề thi Hải quan không hỏi máy móc kiểu “luật có bao nhiêu chương, điều”, mà tập trung vào hiểu bản chất, so sánh và vận dụng các luật như Luật Cán bộ, công chức, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, các quy định về tổ chức bộ máy và cải cách hành chính.
• Phần Nghiệp vụ (Vòng 2): Xu hướng tăng câu hỏi tình huống, yêu cầu thí sinh vận dụng quy trình, thủ tục hải quan để xử lý các tình huống nghiệp vụ thực tế.

3. Tỷ trọng kiến thức trong đề thi Hải quan các năm trước

a) Kiến thức chung gồm:

• Cơ cấu tổ chức bộ máy: khoảng 12 câu (20%)
• Luật Cán bộ, công chức: khoảng 15 câu (25%)
• Hiến pháp 2013: khoảng 5 câu 
• Luật Tổ chức Chính phủ: khoảng 4 câu 
• Nghị định về cơ cấu tổ chức, công tác cán bộ: khoảng 5 câu 
• Luật Tổ chức chính quyền địa phương: khoảng 4 câu 
• Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật: khoảng 4 câu 
• Nghị quyết Đại hội Đảng XIII: khoảng 2 câu 
• Nghị định về công tác văn thư: khoảng 2 câu 
• Quy định về cải cách hành chính 2021–2030: khoảng 2 câu 
• Một số câu về Luật Phòng chống tham nhũng và văn bản liên quan

b) Ngoại ngữ gồm:

• Khoảng 15 câu ngữ pháp, từ vựng 
• Khoảng 10 câu điền từ vào chỗ trống trong đoạn văn 
• Khoảng 5 câu viết lại câu 

Để đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi, ứng viên không chỉ cần nắm chắc kiến thức và hiểu rõ văn bản pháp luật mà còn cần có kinh nghiệm làm bài thi trắc nghiệm. Việc luyện các đề thi mẫu, hiểu rõ cấu trúc đề thi Hải quan và rút ra mẹo riêng khi làm bài sẽ giúp tăng tốc độ, hạn chế sai sót và tận dụng tối đa thời gian trong phòng thi.

4. Chiến lược ôn thi Hải quan: Từ mất gốc đến thực chiến

4.1 Giai đoạn 1: Xây nền, nắm chắc khung văn bản & chuẩn bị đúng hướng 

Mục tiêu: Hiểu tổng thể kỳ thi Hải quan và xây nền kiến thức đúng, đủ, không lệch hướng.

• Nắm rõ cấu trúc đề thi Hải quan, các vòng thi, thang điểm, điều kiện dự tuyển và yêu cầu hồ sơ.
• Chuẩn bị sớm bộ hồ sơ ứng tuyển công chức Hải quan đúng quy định để tránh sai sót khi nộp.
• Hệ thống hóa văn bản pháp luật nền tảng: Hiến pháp 2013, Luật Cán bộ công chức, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, các nghị định về cơ cấu tổ chức và cải cách hành chính.

Cách học hiệu quả: Chia tài liệu theo cụm chủ đề, dùng mindmap để ghi nhớ cấu trúc, tick dần theo đề cương ôn thi Hải quan. Tuyệt đối tránh học tài liệu cũ, chưa cập nhật mô hình Cục Hải quan.

4.2 Giai đoạn 2: Tăng tốc - Ôn trọng tâm & luyện theo chuyên đề 

Mục tiêu: Làm chủ kiến thức chung, tiếng Anh và nghiệp vụ theo hướng thi thật.

• Kiến thức chung: Học sâu vai trò, chức năng Cục Hải quan, tinh gọn các nhóm luật xương sống.
• Tiếng Anh: Ôn ngữ pháp cốt lõi, từ vựng và các dạng bài tập trọng tâm; luyện đề dưới áp lực thời gian (30 phút/đề).
• Nghiệp vụ Hải quan: Tập trung các chuyên đề khả năng chiếm tỷ trọng cao như phân loại hàng hóa, trị giá hải quan, thuế XNK, xử phạt vi phạm hành chính, thủ tục kiểm tra giám sát hải quan.

Cách học hiệu quả:

• Học theo case tình huống, mỗi chuyên đề làm trắc nghiệm ngay sau khi học để khóa kiến thức. 
• Note lại lỗi hay sai vào 1 sổ riêng để ôn trong giai đoạn nước rút. 
• Vẽ sơ đồ quy trình cho các nội dung có bước (VD: quy trình thủ tục hải quan, quy trình miễn/giảm/hoàn thuế…) để dễ nhớ và dễ ôn.

4.3 Giai đoạn 3: Nước rút - Luyện đề & rèn tâm lý thi 

Mục tiêu: 

• Biết mình đang yếu phần nào: kiến thức chung, tiếng Anh hay nghiệp vụ;
• Bắt đầu đạt ~50% số câu đúng vòng 1, coi như “chạm ngưỡng qua vòng” để sau đó nâng dần
• Gắn lại lý thuyết với dạng câu hỏi thật trong đề thi.

Cách học hiệu quả:

• Luyện đề thi Hải quan các năm gần nhất và bộ đề thi thử cập nhật.
• Bấm giờ như thi thật, làm full đề để rèn áp lực thời gian.
• Khoanh toàn bộ câu sai, truy ngược lại luật, nghị định, đề cương để vá lỗ hổng kiến thức.

Nguyên tắc giai đoạn này: Không học lan man kiến thức mới, tập trung củng cố phần yếu và giữ tâm lý ổn định.

5. Những sai lầm cần tránh khi ôn thi Hải quan

Trong quá trình tư vấn cho hàng ngàn học viên tại lớp ôn thi công chức hải quan, UB Academy nhận thấy nhiều bạn mắc các lỗi sau:

• Học tủ, học lệch: Chỉ tập trung phần mình thích hoặc nghĩ là khó. Trong khi đề thi Hải quan có phạm vi rộng, học tủ gần như chắc chắn trượt.
• Ôn theo tài liệu cũ, không cập nhật: chứng kiến nhiều thay đổi trong bộ máy nhà nước và hệ thống luật, nghị định mới được ban hành. Việc sử dụng tài liệu lỗi thời khiến thí sinh trả lời không đúng quy định hiện hành, dẫn đến mất điểm cực kỳ đáng tiếc. 
• Học không kỹ luật, nghị định: Luật là khung, Thông tư mới là chi tiết hướng dẫn thực hiện. Đề nghiệp vụ thường hỏi sâu vào quy trình, chi tiết áp dụng trong Thông tư, Nghị định hướng dẫn.
• Không cập nhật mô hình tổ chức mới: Vẫn dùng khái niệm cũ về Tổng cục Hải quan cũng như các bộ ngành liên quan, thể hiện thiếu cập nhật thực tế.

6. Kết luận

Kinh nghiệm ôn thi hải quan cốt lõi không nằm ở việc bạn có bao nhiêu tài liệu, mà là cách bạn xử lý tài liệu đó như thế nào. Sự kiên trì, kỷ luật và một phương pháp học đúng đắn sẽ là chìa khóa giúp bạn mở cánh cửa vào ngành.

Nếu bạn đang tìm một lộ trình học trọn vẹn từ nền tảng đến luyện đề, kèm sẵn tài liệu ôn từ A-Z (kiến thức chung, tiếng Anh, nghiệp vụ), có thể tham khảo thêm các khóa luyện thi Hải quan tại UB Academy như một phương án để tiết kiệm thời gian tự mày mò và tập trung hơn vào việc học và luyện đề. Tại UB Academy, lộ trình thường đi theo các chặng rõ ràng:

• Làm quen cấu trúc & chuẩn bị hồ sơ chuyên nghiệp: Tìm hiểu toàn diện về cấu trúc đề thi, các vòng thi, nội dung trọng tâm, đồng thời được hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ ứng tuyển chỉn chu, đầy đủ đúng quy định cục Hải quan. 
• Kiến thức nền tảng - Hiểu biết chung: Nắm vững vai trò, chức năng của Bộ Tài chính, cục Hải quan, cơ cấu tổ chức và yêu cầu vị trí ứng tuyển. Khóa học giúp định hình tư duy nghề nghiệp, hiểu rõ yêu cầu và rủi ro ngành. 
• Ôn luyện & chinh phục vòng 1 - Môn Kiến thức chung: Trang bị toàn bộ kiến thức quan trọng: Hiến pháp, bộ máy Nhà nước, Luật Công chức Viên chức, hệ thống pháp luật hành chính => Có buổi tổng ôn chuyên sâu, luyện mẹo làm bài và giải đề thi mới nhất - cam kết nâng cao điểm số. 
• Luyện thi môn Tiếng Anh theo sát đề thi thật: Hệ thống hóa ngữ pháp, mẹo làm bài nhanh và hiệu quả, rèn kỹ năng xử lý đề trong thời gian giới hạn => Có tổng ôn trọng tâm + giải đề các năm gần nhất. 

• Ôn luyện vòng 2 - Nghiệp vụ chuyên ngành Hải quan: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về: Luật Hải quan, Luật Thuế XNK, Luật Quản lý ngoại thương 04 Nghị định quan trọng liên quan đến hoạt động hải qua 

Nếu bạn muốn bắt đầu sớm để chắc nền và có thời gian luyện đề, đăng ký sớm nhé.